รักษารากฟัน (Root Canal Treatment)
การรักษารากฟันคือการกำจัดเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟันที่ติดเชื้อหรืออักเสบออก แล้วทำความสะอาดและอุดคลองรากฟัน เพื่อเก็บฟันธรรมชาติซี่นั้นไว้ใช้งานต่อแทนการถอน ช่วยกำจัดการติดเชื้อและบรรเทาอาการปวด เป็นการรักษาที่มีแนวทางตามหลักฐานทางวิชาการ (evidence-based) ระดับสากลรองรับ
Endodontics
Root Canal Treatment
Quick Check
- ข้อบ่งชี้
- ฟันผุลึกถึงโพรงประสาท · ปวดฟันรุนแรง/ปวดตอนกลางคืน · ฟันตายจากอุบัติเหตุ · มีตุ่มหนองหรือเหงือกบวม
- ช่วยฟื้นฟู
- เก็บฟันธรรมชาติไว้ · กำจัดการติดเชื้อและบรรเทาปวด · กลับมาเคี้ยวใช้งานได้
- ข้อห้าม / ข้อควรระวัง
- ฟันเสียหาย/แตกร้าวลึกจนบูรณะไม่ได้ · อวัยวะรองรับฟันเสียหายรุนแรง · ต้องประเมินเป็นรายบุคคล
- ช่วยป้องกัน
- การลุกลามของการติดเชื้อไปยังกระดูกและเนื้อเยื่อรอบปลายราก · การสูญเสียฟันจากการถอน
รักษารากฟันคืออะไร
การรักษารากฟัน (Root Canal Treatment) คือการกำจัดเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟัน (pulp) ที่ติดเชื้อหรืออักเสบออก แล้วทำความสะอาด ขยายและอุดคลองรากฟัน จากนั้นบูรณะตัวฟันให้กลับมาใช้งานได้ โดยยังเก็บฟันธรรมชาติซี่นั้นไว้แทนการถอน
ภายในฟันแต่ละซี่มีโพรงประสาทฟันที่บรรจุเส้นเลือดและเส้นประสาท เมื่อฟันผุลึก แตกร้าว หรือได้รับอุบัติเหตุจนเชื้อโรคลุกลามเข้าถึงโพรงประสาท เนื้อเยื่อภายในจะอักเสบหรือตาย ทำให้เกิดอาการปวด เสียวฟัน หรือมีตุ่มหนอง/บวมที่เหงือก และอาจลุกลามไปยังกระดูกรอบปลายรากได้
การรักษารากฟันมุ่งกำจัดการติดเชื้อออกจากคลองรากและปิดผนึกไม่ให้เชื้อกลับเข้าไปใหม่ เพื่อเก็บฟันธรรมชาติไว้ใช้งานต่อ ตามแนวทางการวินิจฉัยและการรักษาโรคของเนื้อเยื่อในโพรงประสาทและรอบปลายรากที่อ้างอิงหลักฐานทางวิชาการ ทันตแพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะกับฟันแต่ละซี่หลังตรวจและเอกซเรย์
ฟันที่ผ่านการรักษารากแล้ว โดยเฉพาะฟันกรามที่รับแรงเคี้ยวมาก มักต้องบูรณะด้วยครอบฟันหรือวัสดุที่แข็งแรงเพื่อป้องกันการแตกหักและให้กลับมาเคี้ยวได้ตามปกติ — ทันตแพทย์จะประเมินโครงสร้างฟันที่เหลือและแนะนำวิธีบูรณะเป็นรายซี่
สารบัญเนื้อหา ▶
ขั้นตอนการรักษา
- 1
ตรวจวินิจฉัยและเอกซเรย์
ซักประวัติอาการ ตรวจฟันและเนื้อเยื่อรอบราก ทดสอบการตอบสนองของฟัน และเอกซเรย์เพื่อวินิจฉัยโรคของโพรงประสาท/ปลายราก ก่อนวางแผนการรักษา
- 2
ใส่ยาชาและแยกฟันด้วยแผ่นยาง
ให้ยาชาเฉพาะที่เพื่อไม่ให้เจ็บระหว่างทำ และใส่แผ่นยางกันน้ำลาย (rubber dam) เพื่อป้องกันการปนเปื้อนเชื้อในระหว่างรักษา
- 3
เปิดโพรงประสาทและกำจัดเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อ
กรอเปิดทางเข้าสู่โพรงประสาท แล้วกำจัดเนื้อเยื่อที่อักเสบหรือตายออกจากคลองรากฟัน
- 4
ทำความสะอาดและขยายคลองรากฟัน
ทำความสะอาด ขยายคลองรากตามรูปร่าง และล้างด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อเพื่อลดเชื้อในระบบคลองราก
- 5
อุดคลองรากฟัน
อุดปิดผนึกคลองรากเพื่อไม่ให้เชื้อกลับเข้าไปใหม่ บางเคสทำเสร็จได้ในครั้งเดียว บางเคสต้องใส่ยาฆ่าเชื้อและนัดมาอุดในครั้งถัดไปตามที่ทันตแพทย์ประเมิน
- 6
บูรณะตัวฟัน / ครอบฟัน
บูรณะตัวฟันด้วยวัสดุอุดหรือครอบฟัน โดยเฉพาะฟันกรามที่รับแรงเคี้ยวมาก มักแนะนำครอบฟันเพื่อป้องกันการแตกหักและคืนการใช้งาน
- 7
ตรวจติดตามผล
นัดตรวจติดตามเป็นระยะเพื่อประเมินการหายของรอยโรคปลายรากและการใช้งานของฟัน พร้อมแนะนำการดูแลความสะอาดช่องปาก
รักษารากฟันเหมาะกับใคร?
ปวดฟันรุนแรง / ฟันติดเชื้อ
มีอาการปวดตุบ ๆ ปวดตอนกลางคืน เสียวฟันค้างนาน หรือเหงือกบวมเป็นตุ่มหนอง อาจเป็นสัญญาณว่าโพรงประสาทติดเชื้อ
ฟันผุลึก / แตกถึงโพรงประสาท
ฟันผุลึกหรือแตกจนถึงโพรงประสาท การรักษารากช่วยเก็บฟันธรรมชาติไว้แทนการถอน
ฟันที่เคยรักษารากแล้วมีปัญหา
ฟันที่รักษารากไปแล้วแต่ยังปวดหรือมีรอยโรค อาจพิจารณารักษารากซ้ำ (retreatment)
รักษารากฟัน เทียบกับทางเลือกอื่น
| ตัวชี้วัด | บริการนี้ รักษารากฟัน | ถอนฟัน + ใส่ฟันทดแทน | ปล่อยไว้ไม่รักษา |
|---|---|---|---|
| เก็บฟันธรรมชาติ | เก็บไว้ได้ | ต้องถอนออก | อาจสูญเสียฟันในภายหลัง |
| จัดการการติดเชื้อ | กำจัดที่ต้นเหตุในคลองราก | กำจัดโดยถอนฟัน | การติดเชื้ออาจลุกลามไปกระดูก |
| การบูรณะเพิ่มเติม | มักครอบฟันเพื่อความแข็งแรง | ต้องทำฟันทดแทน (รากเทียม/สะพานฟัน) | ไม่มี |
| ผลต่อฟันข้างเคียง | ไม่กระทบฟันข้างเคียง | สะพานฟันอาจต้องกรอฟันข้างเคียง | ฟันข้างเคียง/การสบฟันอาจเคลื่อน |
| จำนวนครั้ง | ครั้งเดียวหรือหลายครั้งตามเคส | หลายขั้นตอน + รอแผลหาย | ไม่มี |
ทำไมรักษารากฟันกับ Deezy
การรักษารากที่ดีเริ่มจากการวินิจฉัยที่ถูกต้อง — เราตรวจและเอกซเรย์เพื่อหาสาเหตุก่อนเสมอ เพื่อเก็บฟันธรรมชาติของคุณไว้ให้ได้มากที่สุด
ทีมทันตแพทย์ของ Deezy วินิจฉัยโรคของโพรงประสาทและรอบปลายรากด้วยการตรวจและเอกซเรย์ ทำการรักษาภายใต้แผ่นยางกันน้ำลายตามมาตรฐาน และดูแลต่อเนื่องตั้งแต่รักษารากจนถึงการบูรณะครอบฟันและการติดตามผล ให้บริการครบทั้ง 33 สาขา
วินิจฉัยก่อนรักษาทุกเคส
ตรวจอาการ ทดสอบการตอบสนองของฟัน และเอกซเรย์เพื่อวางแผนตามหลักฐานทางวิชาการ
รักษาภายใต้แผ่นยางกันน้ำลาย
ลดการปนเปื้อนเชื้อระหว่างการรักษารากตามมาตรฐานสากล
ดูแลครบตั้งแต่รากถึงครอบฟัน
รักษาราก บูรณะฟัน และติดตามการหายของรอยโรคในที่เดียว
ครบทั้ง 33 สาขา
ดูแลต่อเนื่องใกล้บ้านด้วยมาตรฐานเดียวกัน
จุดยืนของ Deezy: ไม่ควรปล่อยฟันที่ปวดหรือติดเชื้อไว้เพราะกลัวการรักษาราก — เมื่อฟันยังบูรณะได้ การรักษารากช่วยเก็บฟันธรรมชาติไว้ได้ ซึ่งมีคุณค่ากว่าการถอนแล้วใส่ฟันทดแทน
ที่ Deezy เราวินิจฉัยหาสาเหตุด้วยการตรวจและเอกซเรย์ก่อนแนะนำแผนการรักษา และอธิบายอย่างตรงไปตรงมาว่ากรณีใดเหมาะกับการรักษาราก กรณีใดการถอนแล้วทดแทนเหมาะสมกว่า เพราะการเลือกแนวทางควรอิงจากสภาพฟันจริงและหลักฐานทางวิชาการ ไม่ใช่จากความกลัวหรือราคาเพียงอย่างเดียว
เราจึงแนะนำ ให้ทุกเคสได้รับการวินิจฉัยและเอกซเรย์ก่อนตัดสินใจ — เพื่อเลือกแนวทางที่เก็บฟันหรือทดแทนฟันได้เหมาะกับคุณจริง ๆ
จากห้องตรวจ
คนไข้หลายคนกลัวว่ารักษารากจะเจ็บมาก สิ่งที่เราเน้นคือการวินิจฉัยให้ถูกต้อง ทำภายใต้ยาชาและแผ่นยางกันน้ำลาย และการบูรณะฟันหลังรักษาให้แข็งแรง เพราะสิ่งเหล่านี้มีผลต่อผลลัพธ์ระยะยาว
- เก็บฟันธรรมชาติ
- เป้าหมายของการรักษาราก (ESE S3 guideline)
- ปวดรุนแรงพบไม่บ่อย
- อาการปวดรุนแรงหลังการรักษาพบได้ไม่บ่อย (meta-analysis 2024)
- รักษาซ้ำได้
- เคสเดิมที่มีปัญหา — ผลสำเร็จขึ้นกับปัจจัยของแต่ละเคส
-
เข้าใจผิด: รักษารากฟันเจ็บมากและปวดรุนแรงเสมอ
ทำภายใต้ยาชา และงานวิจัยพบว่าอาการปวดรุนแรงหลังการรักษาพบได้ไม่บ่อย ทันตแพทย์จะดูแลและให้ยาบรรเทาปวดตามเหมาะสม
-
เข้าใจผิด: รักษารากแล้วไม่ต้องดูแลหรือทำอะไรต่อ
ฟันที่รักษารากมักต้องบูรณะด้วยครอบฟัน ดูแลความสะอาด และมาตรวจติดตามเพื่อประเมินการหายของรอยโรค
-
เข้าใจผิด: ฟันที่เคยรักษารากแล้วมีปัญหา ต้องถอนอย่างเดียว
หลายเคสสามารถรักษารากซ้ำ (retreatment) ได้ ผลสำเร็จขึ้นกับเกณฑ์การประเมินและปัจจัยของแต่ละเคส
ไม่แน่ใจว่าฟันของคุณต้องรักษารากไหม?
ให้ทีม Deezy วินิจฉัยด้วยการตรวจและเอกซเรย์ แล้วอธิบายทางเลือกให้ ปรึกษาฟรี
ค่ารักษารากฟันขึ้นกับตำแหน่งฟันและจำนวนคลองราก (ฟันหน้ามักน้อยกว่าฟันกรามที่มีหลายคลองราก) และการบูรณะด้วยครอบฟันหลังรักษามักคิดแยกต่างหาก — ทีม Deezy ประเมินและแจ้งราคาชัดเจนหลังตรวจและเอกซเรย์ก่อนเริ่มการรักษาเสมอ ปรึกษาการผ่อนได้
รักษารากฟันหน้า / ฟันกรามน้อย
ประเมินหลังตรวจ
ต่อซี่
- วินิจฉัยและเอกซเรย์ก่อนรักษา
- ทำความสะอาดและอุดคลองรากฟัน
- ใช้แผ่นยางกันน้ำลายตามมาตรฐาน
- ตรวจติดตามผลหลังการรักษา
รักษารากฟันกราม (หลายคลองราก)
ประเมินหลังตรวจ
ต่อซี่
- จัดการคลองรากหลายคลอง
- วินิจฉัยและเอกซเรย์ก่อนรักษา
- แนะนำการบูรณะ/ครอบฟันหลังรักษา
- ตรวจติดตามการหายของรอยโรค
ข้อควรระวังและความปลอดภัย
- อาการปวดฟันมีได้จากหลายสาเหตุ จึงต้องวินิจฉัยแยกโรคของโพรงประสาทและรอบปลายรากด้วยการตรวจและเอกซเรย์ก่อนเริ่มการรักษาเสมอ ตามแนวทางการรักษาที่อ้างอิงหลักฐานทางวิชาการ
- อาการปวดหรือตึงหลังการรักษาอาจพบได้ในช่วงแรก โดยจากการทบทวนงานวิจัยพบว่าอาการปวดรุนแรงหลังการรักษาพบได้ไม่บ่อย ซึ่งดูแลได้ตามคำแนะนำและยาบรรเทาปวดของทันตแพทย์
- ฟันที่รักษารากแล้วมักเปราะขึ้น จึงมักแนะนำให้บูรณะด้วยครอบฟันหรือวัสดุที่แข็งแรงเพื่อป้องกันการแตกหัก — ทันตแพทย์จะแนะนำวิธีบูรณะที่เหมาะกับฟันแต่ละซี่
- หากหลังรักษายังมีอาการหรือรอยโรคไม่หาย สามารถพิจารณารักษารากซ้ำ (retreatment) หรือการผ่าตัดปลายรากในบางเคส ทั้งนี้ผลสำเร็จของการรักษาซ้ำแตกต่างกันตามเกณฑ์การประเมิน ระยะเวลาติดตามผล และลักษณะรอยโรคของแต่ละเคส
- จำนวนครั้ง ระยะเวลา และผลลัพธ์ขึ้นกับความซับซ้อนของคลองรากและสภาพฟันของแต่ละบุคคล — ทันตแพทย์จะประเมินและอธิบายทางเลือกให้เป็นรายเคส
คำถามที่พบบ่อย
รักษารากฟันใช้สิทธิประกันสังคมได้ไหม?
โดยทั่วไปไม่ได้ การรักษารากฟันไม่อยู่ในกลุ่มงานพื้นฐานที่สิทธิทันตกรรมประกันสังคมครอบคลุม ซึ่งได้แก่ขูดหินปูน อุดฟัน และถอนฟัน รวมกันไม่เกิน 900 บาทต่อปี และผ่าฟันคุดซึ่งมีวงเงินแยก เราบอกตรง ๆ ดีกว่าให้คุณวางแผนด้วยตัวเลขที่ไม่มีอยู่จริง ส่วนที่สิทธิ์ช่วยได้ในเส้นทางนี้คืองานที่มักทำร่วมกัน เช่น การถอนฟันหากสุดท้ายเก็บฟันซี่นั้นไม่ได้ อัตราค่ารักษารากฟันที่อนุมัติแล้วเท่ากันทุกสาขาและอยู่ในหน้าค่าบริการ ทีมงานแจ้งยอดก่อนเริ่มเสมอ
รักษารากฟันเจ็บไหม?
การรักษารากทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ ระหว่างทำจึงไม่เจ็บ หลังยาชาหมดฤทธิ์อาจมีอาการปวดตึงเล็กน้อยช่วงแรก ซึ่งจากการทบทวนงานวิจัยพบว่าอาการปวดรุนแรงหลังการรักษาพบได้ไม่บ่อย ทันตแพทย์จะให้คำแนะนำการดูแลและยาบรรเทาปวดตามความเหมาะสม
รักษารากฟันต้องมากี่ครั้ง?
ขึ้นกับความซับซ้อนของคลองรากและสภาพการติดเชื้อ บางเคสรักษาเสร็จได้ในครั้งเดียว (single-visit) บางเคสต้องแบ่งหลายครั้งเพื่อใส่ยาฆ่าเชื้อระหว่างนัด ทันตแพทย์จะเลือกแนวทางตามปัจจัยทางคลินิกของฟันแต่ละซี่ ไม่ได้ตัดสินจากอาการปวดหลังทำเพียงอย่างเดียว
รักษารากแล้วต้องครอบฟันไหม?
ฟันที่รักษารากแล้ว โดยเฉพาะฟันกรามที่รับแรงเคี้ยวมาก มักแนะนำให้บูรณะด้วยครอบฟันหรือวัสดุที่แข็งแรงเพื่อป้องกันการแตกหัก ทันตแพทย์จะประเมินโครงสร้างฟันที่เหลือและแนะนำวิธีบูรณะที่เหมาะกับฟันแต่ละซี่เป็นรายบุคคล
รักษารากฟันแล้วฟันจะอยู่ได้นานไหม?
เป้าหมายของการรักษารากคือเก็บฟันธรรมชาติซี่นั้นไว้ใช้งานต่อแทนการถอน ผลลัพธ์ระยะยาวขึ้นกับการบูรณะที่ดี การดูแลความสะอาดช่องปาก และการมาตรวจติดตามเพื่อประเมินการหายของรอยโรคปลายราก ทันตแพทย์จะนัดติดตามผลเป็นระยะ
ถ้ารักษารากแล้วยังปวดหรือไม่หายทำอย่างไร?
ฟันที่เคยรักษารากแล้วยังมีอาการหรือรอยโรคไม่หาย สามารถพิจารณารักษารากซ้ำ (retreatment) หรือการผ่าตัดปลายรากในบางเคส จากการทบทวนงานวิจัย ผลสำเร็จของการรักษาซ้ำแตกต่างกันตามเกณฑ์การประเมิน ระยะเวลาติดตามผล และลักษณะรอยโรคของแต่ละเคส ทันตแพทย์จะประเมินและอธิบายทางเลือกให้เป็นรายบุคคล
ฟันที่ประสาทฟันตายแล้ว มีวิธีรักษาแบบใดบ้าง?
การรักษารากฟันแบบมาตรฐาน (ทำความสะอาดและอุดคลองราก) เป็นแนวทางหลักสำหรับฟันที่เนื้อเยื่อในโพรงประสาทตาย สำหรับฟันแท้บางกรณีมีการศึกษาเรื่องหัตถการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ (regenerative endodontics) เป็นทางเลือกหนึ่ง แต่งานวิจัยยังไม่พบว่าให้ผลดีกว่าการรักษารากแบบดั้งเดิมอย่างชัดเจน ทันตแพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะกับฟันแต่ละเคส
รักษารากฟัน กับ ถอนฟัน เลือกอย่างไหนดี?
การรักษารากช่วยเก็บฟันธรรมชาติไว้โดยไม่ต้องถอน ซึ่งมักเป็นทางเลือกแรกเมื่อฟันยังบูรณะได้ ส่วนการถอนฟันเหมาะกับกรณีที่ฟันเสียหายมากจนเก็บไว้ไม่ได้ และมักต้องใส่ฟันทดแทนตามมา ทันตแพทย์จะวินิจฉัยและเปรียบเทียบข้อดี-ข้อจำกัดของแต่ละทางให้เป็นรายบุคคล
รักษารากฟันระหว่างตั้งครรภ์ได้ไหม?
ทำได้ และการปล่อยฟันที่ติดเชื้อไว้มักเสี่ยงกว่าการรักษา ช่วงที่ทันตแพทย์มักเลือกคือไตรมาสที่สอง เพราะคุณแม่นั่งได้สบายกว่าและพ้นช่วงแรกของการตั้งครรภ์ แต่ถ้ามีอาการปวดหรือบวมก็ไม่ควรรอ ยาชาเฉพาะที่และการกันรังสีตอนถ่ายภาพเป็นสิ่งที่ทำได้ตามปกติ สิ่งที่ต้องทำคือบอกทีมงานตั้งแต่วันนัดว่าคุณตั้งครรภ์กี่สัปดาห์ และมีภาวะแทรกซ้อนอะไรที่สูติแพทย์กำชับไว้หรือไม่
อัปเดตล่าสุด 20 ก.ค. 2026
ตรวจสอบโดย
ผู้อำนวยการแพทย์ และผู้ก่อตั้ง
References
4
ดูแหล่งอ้างอิง ซ่อนแหล่งอ้างอิง ▶
เนื้อหานี้อ้างอิงจากงานวิจัยที่ผ่านการตรวจสอบ (peer-reviewed) และตรวจทานโดยทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อความถูกต้องและทันสมัย
- Duncan HF et al. Treatment of pulpal and apical disease: The European Society of Endodontology (ESE) S3-level clinical practice guideline. Int Endod J. 2023.
- Signor B et al. Postoperative pain after single-visit root canal treatment or vital pulp therapy: A systematic review and meta-analysis. J Am Dent Assoc. 2024.
- Olivieri JG et al. Outcome of root canal retreatment filled with gutta-percha techniques: A systematic review and meta-analysis. J Dent. 2024.
- Glynis A et al. Regenerative Endodontic Procedures for the Treatment of Necrotic Mature Teeth with Apical Periodontitis: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. J Endod. 2021.
อย่าปล่อยให้ปวดฟันลุกลาม — เก็บฟันของคุณไว้ด้วยการรักษาราก
ปรึกษาและตรวจประเมินฟรีกับทีม Deezy — วินิจฉัยด้วยการตรวจและเอกซเรย์ พร้อมแผนราคาชัดเจนก่อนตัดสินใจ
นัดปรึกษาฟรี