ตรวจสุขภาพช่องปากและทันตกรรมป้องกัน
ทันตกรรมป้องกันคือการดูแลฟันและเหงือกเชิงรุกก่อนเกิดปัญหา ตั้งแต่ตรวจสุขภาพช่องปากประจำ ขูดหินปูน เคลือบฟลูออไรด์ ไปจนถึงเคลือบหลุมร่องฟัน องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าโรคในช่องปากส่วนใหญ่ เช่น ฟันผุและโรคเหงือก เป็นภาวะที่ป้องกันได้ด้วยการดูแลสม่ำเสมอและการแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละสองครั้ง
Preventive Dentistry
ทันตกรรมป้องกัน ดูแลช่องปากครบวงจร
Quick Check
- เหมาะกับใคร
- ทุกคนที่อยากดูแลฟันให้ดี · เด็ก · ผู้มีความเสี่ยงฟันผุ/โรคเหงือก
- ครอบคลุม
- ตรวจสุขภาพช่องปาก · ขูดหินปูน · เคลือบฟลูออไรด์ · เคลือบหลุมร่องฟัน
- ช่วยป้องกัน
- ฟันผุ · เหงือกอักเสบ/โรคปริทันต์ · การสูญเสียฟันในระยะยาว
- ข้อควรระวัง
- ชนิด/ปริมาณฟลูออไรด์ต้องเหมาะกับอายุและความเสี่ยง — ทันตแพทย์ประเมินเป็นรายบุคคล
ทันตกรรมป้องกันคืออะไร
ทันตกรรมป้องกัน (Preventive Dentistry) คือการดูแลสุขภาพช่องปากเชิงรุกเพื่อลดโอกาสเกิดฟันผุ โรคเหงือก และการสูญเสียฟัน โดยเน้นการตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ และการดูแลอย่างสม่ำเสมอ ทั้งที่คลินิกและที่บ้าน
หัวใจของทันตกรรมป้องกันคือการตรวจสุขภาพช่องปากเป็นประจำ เพื่อประเมินความเสี่ยงและตรวจหาปัญหาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ร่วมกับการกำจัดคราบจุลินทรีย์และหินปูนที่แปรงเองไม่ออกด้วยการขูดหินปูน ซึ่งช่วยลดการอักเสบของเหงือก
สำหรับการป้องกันฟันผุโดยตรง มีเครื่องมือหลักสองอย่างที่มีงานวิจัยรองรับ ได้แก่ การเคลือบฟลูออไรด์เพื่อเสริมความแข็งแรงให้ผิวเคลือบฟัน และการเคลือบหลุมร่องฟัน (sealant) เพื่อปิดร่องฟันลึกบนด้านบดเคี้ยวไม่ให้เศษอาหารและแบคทีเรียสะสม โดยการเลือกใช้แต่ละวิธีขึ้นกับอายุและระดับความเสี่ยงของแต่ละคน
องค์การอนามัยโลกเน้นว่าโรคในช่องปากส่วนใหญ่ป้องกันได้ และมีปัจจัยเสี่ยงร่วมกับโรคเรื้อรังอื่น ๆ การดูแลที่บ้านอย่างการแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละสองครั้ง ร่วมกับการมาตรวจและดูแลที่คลินิกตามความเสี่ยง จึงเป็นรากฐานสำคัญของการมีฟันที่แข็งแรงในระยะยาว
สารบัญเนื้อหา ▶
ขั้นตอนการรักษา
- 1
ซักประวัติและประเมินความเสี่ยง
สอบถามประวัติสุขภาพ พฤติกรรมการดูแลช่องปาก และประเมินความเสี่ยงฟันผุ/โรคเหงือกของแต่ละคน
- 2
ตรวจสุขภาพช่องปากอย่างละเอียด
ตรวจฟัน เหงือก และเนื้อเยื่อในช่องปาก พร้อมเอกซเรย์เมื่อมีข้อบ่งชี้ เพื่อค้นหาปัญหาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
- 3
ขูดหินปูนและขัดฟัน
กำจัดคราบจุลินทรีย์และหินปูนที่แปรงเองไม่ออก ช่วยลดการอักเสบของเหงือกและกลิ่นปาก
- 4
เคลือบฟลูออไรด์ / เคลือบหลุมร่องฟัน (ตามความเสี่ยง)
เสริมความแข็งแรงให้ผิวเคลือบฟันด้วยฟลูออไรด์ และปิดร่องฟันลึกด้วย sealant ในเคสที่เหมาะสม โดยเลือกตามอายุและระดับความเสี่ยง
- 5
แนะนำการดูแลที่บ้าน
สอนวิธีแปรงฟันที่ถูกต้อง แนะนำการแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละสองครั้งและการใช้ไหมขัดฟัน ตามแนวทางขององค์การอนามัยโลก
- 6
วางแผนนัดตรวจตามความเสี่ยง
กำหนดความถี่ในการตรวจและดูแลครั้งต่อไปให้เหมาะกับความเสี่ยงของแต่ละบุคคล เพื่อการป้องกันที่ต่อเนื่อง
ทันตกรรมป้องกันเหมาะกับใคร?
อยากตรวจสุขภาพฟันประจำ
ตรวจและประเมินความเสี่ยงฟันผุ/โรคเหงือก เพื่อพบปัญหาตั้งแต่เนิ่น ๆ ก่อนลุกลาม
มีคราบหินปูน / เหงือกอักเสบ
ขูดหินปูนเพื่อกำจัดคราบที่แปรงเองไม่ออก ช่วยลดการอักเสบของเหงือก
เหงือกอักเสบลึก / มีร่องปริทันต์
ดูแลเหงือกที่อักเสบลึกด้วยการเกลารากฟัน เพื่อควบคุมโรคปริทันต์
วิธีป้องกันฟันผุและโรคเหงือก เทียบให้เห็นภาพ
| ตัวชี้วัด | บริการนี้ ตรวจ + ขูดหินปูน | เคลือบฟลูออไรด์ | เคลือบหลุมร่องฟัน |
|---|---|---|---|
| เป้าหมายหลัก | กำจัดคราบ/หินปูน + ตรวจหาปัญหา | เสริมความแข็งแรงผิวเคลือบฟัน | ปิดร่องฟันลึกกันเศษอาหารสะสม |
| เหมาะกับใคร | ทุกคน | เด็ก/ผู้เสี่ยงฟันผุ ตามการประเมิน | ฟันกรามที่มีร่องลึก (มักในเด็ก) |
| ช่วยป้องกัน | เหงือกอักเสบ/โรคปริทันต์ | ฟันผุระยะเริ่มต้น | ฟันผุด้านบดเคี้ยว |
| ความถี่ | ตามความเสี่ยงของแต่ละคน | ตามการประเมินของทันตแพทย์ | ทบทวนเมื่อมาตรวจ |
ทำไมดูแลป้องกันฟันกับ Deezy
การป้องกันที่ดีเริ่มจากการประเมินความเสี่ยงของแต่ละคน แล้วเลือกวิธีดูแลให้เหมาะ — ไม่ใช่ทำเหมือนกันหมดทุกคน
ทีมทันตแพทย์ของ Deezy เน้นการตรวจและประเมินความเสี่ยงเป็นรายบุคคล ก่อนวางแผนป้องกันที่เหมาะสม ตั้งแต่การขูดหินปูน เคลือบฟลูออไรด์ ไปจนถึงเคลือบหลุมร่องฟัน พร้อมดูแลต่อเนื่องครบทั้ง 33 สาขา
ประเมินความเสี่ยงรายบุคคล
เลือกวิธีป้องกันตามอายุและความเสี่ยงของแต่ละคน
อ้างอิงแนวทางสากล
ยึดแนวทางป้องกันขององค์การอนามัยโลกและสมาคมทันตแพทย์
ดูแลครบวงจร
ตั้งแต่ตรวจ ขูดหินปูน ฟลูออไรด์ ถึงดูแลเหงือก
ครบทั้ง 33 สาขา
ดูแลต่อเนื่องใกล้บ้านด้วยมาตรฐานเดียวกัน
จุดยืนของ Deezy: ทันตกรรมที่ดีควรเริ่มที่การป้องกัน — ป้องกันไว้ก่อนย่อมดีกว่าและอนุรักษ์เนื้อฟันได้มากกว่าการรอให้เป็นแล้วค่อยรักษา
ที่ Deezy เราให้ความสำคัญกับการตรวจและประเมินความเสี่ยงก่อน แล้วอธิบายทางเลือกในการป้องกันอย่างตรงไปตรงมา เพราะงานวิจัยชี้ว่าการเลือกวิธีป้องกันควรพิจารณาตามความเสี่ยงของแต่ละคน ไม่มีวิธีใดที่เหมาะกับทุกคนเหมือนกันหมด
เราจึงแนะนำ ให้ทุกคนได้ตรวจและประเมินความเสี่ยงก่อน — เพื่อแผนป้องกันที่เหมาะกับคุณจริง ๆ
จากห้องตรวจ
คนไข้หลายคนมาหาเราตอนที่ปัญหาลุกลามแล้ว ทั้งที่หลายอย่างป้องกันได้ตั้งแต่ต้น สิ่งที่เราเน้นคือการตรวจพบเร็วและการดูแลที่บ้านอย่างสม่ำเสมอ
- ป้องกันได้
- โรคฟันผุ/โรคเหงือกส่วนใหญ่ป้องกันได้ (WHO)
- ตามความเสี่ยง
- ความถี่การตรวจและการให้ฟลูออไรด์ปรับตามความเสี่ยงแต่ละคน
- ตรวจพบเร็ว
- พบปัญหาตั้งแต่ระยะแรก จัดการแบบอนุรักษ์เนื้อฟันได้มากกว่า
-
เข้าใจผิด: ไม่ปวดฟันก็ไม่ต้องไปหาหมอฟัน
ฟันผุและโรคเหงือกระยะแรกมักไม่มีอาการ การตรวจสม่ำเสมอช่วยพบปัญหาก่อนลุกลาม
-
เข้าใจผิด: เคลือบฟลูออไรด์กับ sealant อย่างไหนก็เหมือนกัน เลือกอันเดียวพอ
ทั้งสองทำหน้าที่ต่างกันและเลือกตามความเสี่ยง บางคนเหมาะกับวิธีใดวิธีหนึ่งหรือทั้งสองอย่าง ทันตแพทย์จะประเมินให้
อยากรู้ว่าฟันของคุณเสี่ยงแค่ไหน?
ให้ทีม Deezy ตรวจและประเมินความเสี่ยง พร้อมวางแผนป้องกันเฉพาะบุคคล ปรึกษาฟรี
ค่าบริการทันตกรรมป้องกันขึ้นกับหัตถการที่จำเป็นในแต่ละคน เช่น การตรวจ ขูดหินปูน เคลือบฟลูออไรด์ หรือเคลือบหลุมร่องฟัน — ทีม Deezy ประเมินและแจ้งราคาชัดเจนหลังตรวจ ก่อนเริ่มการดูแลเสมอ
ตรวจสุขภาพช่องปาก + ประเมินความเสี่ยง
ประเมินหลังตรวจ
ต่อครั้ง
- ตรวจฟันและเหงือกอย่างละเอียด
- ประเมินความเสี่ยงฟันผุ/โรคเหงือก
- แนะนำแผนดูแลเฉพาะบุคคล
ดูแลป้องกันครบชุด (ตรวจ + ขูดหินปูน)
ประเมินหลังตรวจ
ต่อครั้ง
- ตรวจสุขภาพช่องปาก
- ขูดหินปูนและขัดฟัน
- เคลือบฟลูออไรด์/เคลือบหลุมร่องฟันตามความเสี่ยง
ข้อควรระวังและความปลอดภัย
- ทันตกรรมป้องกันไม่ใช่การรักษาแทนกัน — หากตรวจพบฟันผุหรือโรคเหงือกที่ลุกลามแล้ว จำเป็นต้องได้รับการรักษาที่เหมาะสมเพิ่มเติม
- ฟลูออไรด์มีประโยชน์ในการป้องกันฟันผุ แต่ปริมาณและวิธีการใช้ต้องเหมาะกับอายุ ปริมาณที่ได้รับโดยรวม และความเสี่ยงของแต่ละคน การได้รับมากเกินไปในเด็กเล็กอาจทำให้เกิดฟันตกกระ ทันตแพทย์จึงเป็นผู้เลือกให้เหมาะสม (อ้างอิงแนวทาง AAPD)
- การเคลือบหลุมร่องฟันและการเคลือบฟลูออไรด์ต่างก็เป็นวิธีป้องกันฟันผุที่มีงานวิจัยรองรับ การเลือกใช้ควรพิจารณาตามความเสี่ยงของแต่ละบุคคล ไม่มีวิธีใดที่ดีกว่าเสมอไปในทุกกรณี
- ความถี่ในการตรวจและดูแลควรกำหนดตามความเสี่ยงของแต่ละคน — บางคนที่เสี่ยงสูงอาจต้องมาถี่กว่าคนทั่วไป ทันตแพทย์จะประเมินและวางแผนนัดหมายให้เป็นรายบุคคล
- ผลลัพธ์ของการป้องกันขึ้นกับการดูแลที่บ้านอย่างสม่ำเสมอร่วมด้วย เช่น การแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละสองครั้งตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก
คำถามที่พบบ่อย
ตรวจสุขภาพช่องปากและขูดหินปูน ใช้สิทธิประกันสังคมได้ไหม?
การตรวจและวางแผนการรักษาที่ Deezy ไม่มีค่าใช้จ่ายอยู่แล้วทุกสาขา ไม่ต้องใช้สิทธิ์ ส่วน**ขูดหินปูน**อยู่ในสิทธิทันตกรรมประกันสังคม ในกลุ่มงานพื้นฐานร่วมกับอุดฟันและถอนฟัน ซึ่งใช้วงเงินรวมกันไม่เกิน 900 บาทต่อปีที่คลินิกเอกชนที่ทำ MOU กับ สปส. ก้อนนี้ใช้ร่วมกัน ถ้าปีนี้อุดฟันไปแล้ว ยอดที่เหลือย่อมน้อยลง ยอดคงเหลือของคุณเองตรวจสอบกับ สปส. 1506 ได้แน่นอนที่สุด ที่ Deezy ใช้สิทธิ์ได้ทุกสาขาโดยไม่ต้องสำรองจ่ายในส่วนที่อยู่ในวงเงิน
ควรตรวจสุขภาพฟันบ่อยแค่ไหน?
ความถี่ที่เหมาะสมขึ้นกับความเสี่ยงของแต่ละคน หลายคนได้รับคำแนะนำให้มาตรวจทุกประมาณ 6 เดือน แต่ผู้ที่เสี่ยงฟันผุหรือโรคเหงือกสูงอาจต้องมาถี่กว่านั้น ทันตแพทย์จะประเมินและวางแผนนัดหมายให้เหมาะกับคุณเป็นรายบุคคล
ทันตกรรมป้องกันช่วยอะไรได้บ้าง?
ช่วยลดโอกาสเกิดฟันผุ โรคเหงือก และการสูญเสียฟัน องค์การอนามัยโลกระบุว่าโรคในช่องปากส่วนใหญ่ป้องกันได้ ด้วยการดูแลสม่ำเสมอและการแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละสองครั้ง ร่วมกับการมาตรวจและดูแลที่คลินิกตามความเสี่ยง
ฟลูออไรด์ปลอดภัยไหม เด็กใช้ได้หรือเปล่า?
ฟลูออไรด์มีประโยชน์ในการป้องกันฟันผุ แต่ตามแนวทางของ AAPD การใช้ควรเหมาะกับอายุ ปริมาณที่ได้รับโดยรวม และความเสี่ยงของแต่ละคน การได้รับมากเกินไปในเด็กเล็กอาจทำให้เกิดฟันตกกระ (fluorosis) ทันตแพทย์จึงเป็นผู้เลือกชนิดและปริมาณให้เหมาะสมเป็นรายบุคคล
เคลือบหลุมร่องฟันกับเคลือบฟลูออไรด์ ต่างกันอย่างไร เลือกอย่างไหนดี?
การเคลือบหลุมร่องฟันช่วยปิดร่องฟันลึกบนด้านบดเคี้ยว ส่วนการเคลือบฟลูออไรด์ช่วยเสริมความแข็งแรงให้ผิวเคลือบฟัน งานวิจัยพบว่าทั้งสองวิธีช่วยลดโอกาสฟันผุในเด็กวัยเรียนได้ โดยการเลือกใช้ควรพิจารณาตามความเสี่ยงของแต่ละคน ไม่มีวิธีใดที่ดีกว่าเสมอไปในทุกกรณี ทันตแพทย์จะแนะนำวิธีที่เหมาะกับเคส
ขูดหินปูนเจ็บไหม จำเป็นต้องทำหรือเปล่า?
การขูดหินปูนช่วยกำจัดคราบจุลินทรีย์และหินปูนที่แปรงเองไม่ออก ซึ่งเป็นสาเหตุของเหงือกอักเสบ ส่วนใหญ่ทำได้โดยไม่เจ็บ อาจรู้สึกเสียวเล็กน้อยในบางจุด ความถี่ในการขูดหินปูนขึ้นกับปริมาณคราบและความเสี่ยงของแต่ละคน
ถ้าตรวจเจอฟันผุระยะเริ่มต้นจะทำอย่างไร?
การตรวจพบฟันผุตั้งแต่ระยะแรกช่วยให้จัดการได้แบบอนุรักษ์เนื้อฟันมากขึ้น ตามแนวทางการรักษาของ ADA รอยผุบางกรณีสามารถดูแลด้วยการเสริมฟลูออไรด์และติดตามอาการ ส่วนกรณีที่ต้องอุดฟัน แนวทางปัจจุบันสนับสนุนการเอาเนื้อฟันผุออกแบบอนุรักษ์เมื่อเหมาะสม ทันตแพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะกับแต่ละเคส
ผู้ใหญ่ควรเคลือบฟลูออไรด์ไหม หรือเป็นของเด็กอย่างเดียว?
ไม่ใช่ของเด็กอย่างเดียว ผู้ใหญ่บางกลุ่มได้ประโยชน์ชัดเจน เช่น คนที่ปากแห้งจากยาที่ใช้ประจำ คนที่เหงือกร่นจนรากฟันโผล่ซึ่งผุง่ายกว่าผิวเคลือบฟัน คนที่จัดฟันอยู่ และคนที่มีประวัติผุซ้ำบ่อย ทันตแพทย์จะประเมินความเสี่ยงของคุณแล้วบอกว่าจำเป็นหรือไม่ ไม่ใช่ทำให้ทุกคนโดยอัตโนมัติ อัตราค่าเคลือบฟลูออไรด์อยู่ในตารางค่าบริการ
แปรงฟันดีมากอยู่แล้ว ยังต้องขูดหินปูนไหม?
ยังต้อง เพราะเมื่อคราบจุลินทรีย์แข็งตัวเป็นหินปูนแล้ว แปรงสีฟันและไหมขัดฟันเอาออกไม่ได้อีก ไม่ว่าจะแปรงดีแค่ไหน ต้องใช้เครื่องมือของทันตแพทย์เท่านั้น การแปรงที่ดีช่วยชะลอไม่ให้เกิดเร็ว ซึ่งมีผลจริง แต่ไม่ได้แทนการขูด อีกอย่างที่ได้จากการมาตามรอบคือทันตแพทย์เห็นจุดเริ่มผุหรือเหงือกที่เริ่มอักเสบตั้งแต่ยังแก้ง่าย ซึ่งเป็นสิ่งที่มองไม่เห็นเองในกระจก
อัปเดตล่าสุด 20 ก.ค. 2026
ตรวจสอบโดย
ผู้อำนวยการแพทย์ และผู้ก่อตั้ง
References
4
ดูแหล่งอ้างอิง ซ่อนแหล่งอ้างอิง ▶
เนื้อหานี้อ้างอิงจากงานวิจัยที่ผ่านการตรวจสอบ (peer-reviewed) และตรวจทานโดยทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อความถูกต้องและทันสมัย
- World Health Organization. Oral health (fact sheet). 2025.
- American Dental Association. Restorative Treatments for Caries Lesions: A Clinical Practice Guideline. 2023.
- American Academy of Pediatric Dentistry. Fluoride Therapy (Best Practice recommendation). 2023.
- Rashed T et al. Pit and Fissure Sealant versus Fluoride Varnish for the Prevention of Dental Caries in School Children: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Clin Pract. 2022.
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
เริ่มดูแลฟันตั้งแต่วันนี้ ก่อนจะสาย
ตรวจและประเมินความเสี่ยงกับทีม Deezy — วางแผนป้องกันที่เหมาะกับคุณ ปรึกษา/นัดผ่าน LINE ครบทั้ง 33 สาขา
นัดตรวจสุขภาพฟัน