ใส่ฟันปลอม กินข้าวได้ไหม และคำถามที่พบบ่อย

ฟันปลอมคือฟันทดแทนสำหรับผู้ที่สูญเสียฟันบางส่วนหรือทั้งปาก ช่วยให้กลับมาเคี้ยว พูด และยิ้มได้อย่างมั่นใจ แบ่งกว้าง ๆ เป็นฟันปลอมถอดได้ที่ถอดออกมาทำความสะอาดเองได้ กับฟันปลอมชนิดติดแน่นที่ยึดกับฟันหรือรากฟันเทียม ทันตแพทย์จะแนะนำชนิดที่เหมาะกับจำนวนฟันที่หาย สภาพเหงือกและกระดูก รวมถึงงบประมาณของแต่ละคน

ฟันปลอมทั้งปาก (complete denture) ใช้เมื่อไม่เหลือฟันแท้ในขากรรไกรนั้นแล้ว โดยฐานฟันปลอมจะแนบไปกับสันเหงือก ส่วนฟันปลอมบางส่วน (partial denture) ใช้เมื่อยังมีฟันแท้เหลืออยู่ และมักมีตะขอหรือโครงเกี่ยวยึดกับฟันซี่ที่เหลือ ทั้งสองแบบมีทั้งชนิดถอดได้และแบบที่ยึดกับรากฟันเทียม ทันตแพทย์จะเลือกให้ตามสภาพช่องปากจริง

เหมาะกับผู้ที่สูญเสียฟันไปบางส่วนหรือทั้งปาก และต้องการฟื้นการเคี้ยว การพูด และความสวยงามกลับคืนมา ฟันปลอมถอดได้เป็นทางเลือกที่เริ่มต้นได้ง่ายและค่าใช้จ่ายไม่สูงเท่ารากฟันเทียม จึงเหมาะกับหลายคนที่ยังไม่พร้อมผ่าตัด อย่างไรก็ตามความเหมาะสมขึ้นกับสภาพเหงือกและกระดูก ควรให้ทันตแพทย์ประเมินก่อนตัดสินใจ

กินได้ เพราะจุดประสงค์หลักของฟันปลอมคือช่วยให้กลับมาเคี้ยวอาหารได้ แต่ช่วงแรกที่เพิ่งใส่ควรเริ่มจากอาหารอ่อนที่เคี้ยวง่าย หั่นเป็นชิ้นเล็ก และเคี้ยวช้า ๆ ทั้งสองข้างพร้อมกันเพื่อให้ฟันปลอมอยู่นิ่ง เมื่อปรับตัวได้แล้วส่วนใหญ่จะกินอาหารได้หลากหลายขึ้นเรื่อย ๆ แต่การเคี้ยวอาจไม่แรงเท่าฟันธรรมชาติ โดยเฉพาะฟันปลอมถอดได้

ช่วงแรกควรเลี่ยงอาหารที่แข็งมาก เหนียวหนึบ หรือติดฟันง่าย เช่น ของเคี้ยวหนึบ ถั่วแข็ง หรือของที่ต้องกัดแรง ๆ เพราะอาจทำให้ฟันปลอมหลุดขยับหรือกดเจ็บเหงือก อาหารร้อนจัดก็ควรระวังในคนที่ใส่ฟันปลอมทั้งปาก เพราะฐานฟันปลอมอาจบังความรู้สึกร้อนบางส่วน เมื่อชินแล้วค่อย ๆ เพิ่มความหลากหลายของอาหารได้ตามที่รู้สึกสบาย

ช่วงแรกหลายคนอาจรู้สึกว่าออกเสียงบางคำไม่ชัดหรือมีน้ำลายมากขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องปกติของการปรับตัว การฝึกพูดออกเสียงหรืออ่านออกเสียงดัง ๆ จะช่วยให้ลิ้นและกล้ามเนื้อปากคุ้นกับฟันปลอมเร็วขึ้น ส่วนใหญ่จะพูดได้ชัดใกล้เคียงปกติภายในไม่กี่สัปดาห์ หากยังพูดติดขัดหรือฟันปลอมขยับเวลาพูดนาน ๆ ควรกลับไปให้ทันตแพทย์ปรับ

โดยทั่วไปทันตแพทย์แนะนำให้ถอดฟันปลอมถอดได้ออกก่อนนอน เพื่อให้เหงือกได้พักจากแรงกด และลดโอกาสการสะสมของคราบและเชื้อราใต้ฐานฟันปลอม เมื่อถอดออกควรแช่ในน้ำสะอาดหรือน้ำยาแช่ฟันปลอมไม่ให้ฟันปลอมแห้งจนผิดรูป ส่วนฟันปลอมชนิดติดแน่นที่ยึดกับรากฟันเทียมไม่ต้องถอด ทั้งนี้ควรทำตามคำแนะนำเฉพาะบุคคลของทันตแพทย์ผู้ทำให้

ตัวฟันปลอมเองไม่ได้ทำให้เจ็บ แต่ช่วงแรกที่เหงือกยังไม่ชินอาจรู้สึกตึง กดเจ็บ หรือมีจุดระคายเป็นแผลถลอกเล็ก ๆ ได้ ซึ่งมักดีขึ้นเมื่อปรับตัวและหลังจากทันตแพทย์กรอปรับจุดที่กด หากเจ็บมาก มีแผลไม่หาย หรือเหงือกบวมแดง ไม่ควรฝืนใส่ต่อ ให้กลับไปพบทันตแพทย์เพื่อปรับแก้ อย่าแก้ไขหรือกรอฟันปลอมเอง

ระยะปรับตัวต่างกันในแต่ละคน หลายคนเริ่มชินภายในไม่กี่วันถึงสองสามสัปดาห์ ทั้งเรื่องการเคี้ยว การพูด และความรู้สึกว่ามีของแปลกปลอมในปาก การใส่ฟันปลอมสม่ำเสมอในช่วงแรกจะช่วยให้ปรับตัวเร็วขึ้น หากผ่านไปหลายสัปดาห์แล้วยังรู้สึกไม่สบายหรือใส่ไม่ได้ ควรกลับไปให้ทันตแพทย์ตรวจและปรับ เพราะบางครั้งเป็นเรื่องของการปรับความแนบที่แก้ได้

ฟันปลอมถอดได้อาจรู้สึกหลวมได้เมื่อสันเหงือกยุบตัวลงตามเวลา ซึ่งเป็นเรื่องที่พบได้และมักแก้ได้ด้วยการเสริมฐาน (reline) หรือปรับแก้โดยทันตแพทย์ ไม่ควรใช้กาวติดฟันปลอมเองเป็นประจำโดยไม่ปรึกษาทันตแพทย์ หรือฝืนใส่ทั้งที่กดเจ็บ หากฟันปลอมหลวมจนหลุดบ่อยหรือเคี้ยวลำบาก ควรกลับไปตรวจเพื่อหาสาเหตุและปรับให้พอดี

ฟันปลอมถอดได้ควรถอดออกมาล้างและแปรงเบา ๆ ด้วยแปรงสำหรับฟันปลอมหรือแปรงขนนุ่มทุกวัน เพื่อกำจัดคราบอาหารและคราบจุลินทรีย์ ควรล้างหลังมื้ออาหารเมื่อทำได้ และแช่ในน้ำสะอาดหรือน้ำยาแช่ฟันปลอมเมื่อไม่ได้ใส่ ไม่ควรใช้ยาสีฟันเนื้อหยาบหรือแปรงแข็งขัดแรง ๆ เพราะอาจทำให้ผิวฟันปลอมเป็นรอยและสะสมคราบง่ายขึ้น และควรทำความสะอาดเหงือกและลิ้นของตัวเองด้วย

ฟันปลอมถอดได้ไม่ควรปล่อยให้แห้ง เพราะอาจแห้งกรอบและผิดรูปได้ จึงควรแช่ในน้ำสะอาดหรือน้ำยาแช่ฟันปลอมเมื่อถอดออก น้ำยาแช่ช่วยลดคราบและเชื้อโรคได้ แต่ควรใช้ตามคำแนะนำบนผลิตภัณฑ์และล้างให้สะอาดก่อนใส่กลับ หากไม่แน่ใจว่าฟันปลอมของคุณเหมาะกับน้ำยาชนิดใด สามารถสอบถามทันตแพทย์ผู้ทำให้ได้

แม้จะไม่มีฟันแท้เหลือแล้วก็ยังควรพบทันตแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ โดยทั่วไปปีละครั้งหรือตามที่ทันตแพทย์แนะนำ เพื่อตรวจความแนบของฟันปลอม สภาพสันเหงือก และคัดกรองความผิดปกติในช่องปาก การตรวจต่อเนื่องช่วยจับปัญหาอย่างฟันปลอมหลวมหรือจุดกดเจ็บได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ และช่วยให้ฟันปลอมใช้งานได้สบายและยาวนานขึ้น

อายุการใช้งานของฟันปลอมไม่ตายตัว ขึ้นกับชนิด วัสดุ การดูแล และการเปลี่ยนแปลงของสันเหงือกในแต่ละคน เมื่อเวลาผ่านไปสันเหงือกมักยุบตัวลง ทำให้ฟันปลอมหลวมและอาจต้องเสริมฐานหรือทำใหม่แม้ตัวฟันปลอมยังไม่ชำรุด จึงควรให้ทันตแพทย์ประเมินความพอดีเป็นระยะ แทนที่จะยึดกับตัวเลขปีตายตัว หากฟันปลอมหลวม แตก หรือกดเจ็บ ควรกลับไปตรวจเพื่อพิจารณาปรับหรือเปลี่ยน

ฟันปลอมมีทั้งแบบฐานอะคริลิก แบบโครงโลหะ และตัวฟันที่ทำจากอะคริลิกหรือวัสดุอื่น รวมถึงกระบวนการผลิตทั้งแบบดั้งเดิมและแบบดิจิทัล (CAD-CAM) งานทบทวนวรรณกรรมพบว่าแต่ละวัสดุและวิธีผลิตมีข้อดีข้อจำกัดต่างกันทั้งด้านความแนบ ความแข็งแรง และความสบายของผู้ใช้ ไม่มีแบบใดที่ดีกว่าในทุกด้านสำหรับทุกคน ทันตแพทย์จะแนะนำวัสดุที่เหมาะกับสภาพช่องปากและการใช้งานของคุณ

ชนิด วัสดุ และยี่ห้อของฟันปลอมที่มีให้เลือกในแต่ละเคสเป็นข้อมูลเฉพาะที่ควรยืนยันกับทีมโดยตรง เพราะขึ้นกับสภาพช่องปากและแผนการรักษาของแต่ละคน แนะนำให้ทักไลน์สอบถามทีม Deezy หรือเข้ามาให้ทันตแพทย์ตรวจประเมิน เพื่อรับคำแนะนำทางเลือกที่ตรงกับเคสของคุณ

ราคาฟันปลอมขึ้นกับชนิด (ถอดได้หรือติดแน่น) จำนวนซี่ที่ทดแทน วัสดุ และความซับซ้อนของเคส จึงต้องประเมินหลังตรวจช่องปากจึงจะให้ราคาที่แม่นยำได้ สามารถทักไลน์สอบถามช่วงราคากับทีม Deezy หรือเข้ามาให้ทันตแพทย์ประเมินก่อนได้ โดยทีมจะอธิบายรายละเอียดค่าใช้จ่ายให้ชัดเจนก่อนเริ่มการรักษา

เงื่อนไขการผ่อนชำระและโปรโมชันเป็นข้อมูลที่เปลี่ยนแปลงได้ตามช่วงเวลา แนะนำให้สอบถามทีม Deezy โดยตรงเพื่อรับเงื่อนไขล่าสุดที่ตรงกับแผนการรักษาของคุณ ทีมจะช่วยอธิบายทางเลือกการชำระเงินที่มีในขณะนั้น

สิทธิการเบิกขึ้นกับเงื่อนไขของสิทธิประกันสังคมหรือกรมธรรม์ประกันสุขภาพที่คุณถืออยู่ ซึ่งบางกรณีครอบคลุมฟันปลอมบางส่วนหรือมีวงเงินจำกัด แนะนำให้ตรวจสอบสิทธิและเงื่อนไขกับสำนักงานประกันสังคมหรือบริษัทประกันของคุณโดยตรง และสอบถามทีม Deezy เรื่องเอกสารประกอบการเคลม เพื่อความชัดเจนก่อนเริ่มการรักษา

ฟันปลอมถอดได้เริ่มต้นง่ายและค่าใช้จ่ายต่ำสุด แต่ยึดแน่นน้อยกว่าและเคี้ยวได้ไม่เต็มที่เท่าทางเลือกติดแน่น สะพานฟันติดแน่นแต่ต้องกรอฟันซี่ข้างเคียง ส่วนรากฟันเทียมยึดแน่นที่สุดและช่วยรักษากระดูก แต่ลงทุนสูงและใช้เวลานานกว่า ทางเลือกที่ดีที่สุดขึ้นกับจำนวนฟันที่หาย สภาพกระดูก งบประมาณ และความต้องการ ทันตแพทย์จะช่วยเปรียบเทียบให้ตามเคสจริง

ในหลายกรณีเปลี่ยนได้ และบางคนเลือกใช้รากฟันเทียมช่วยยึดฟันปลอมให้แน่นขึ้น (implant-supported denture) เพื่อลดปัญหาฟันปลอมหลวม การจะทำรากฟันเทียมได้หรือไม่ขึ้นกับปริมาณและความหนาแน่นของกระดูก ซึ่งบางเคสอาจต้องปลูกกระดูกเสริมก่อน ทันตแพทย์จะประเมินจากภาพเอกซเรย์และสุขภาพโดยรวมก่อนวางแผน

รีเทนเนอร์และฟันปลอมทำหน้าที่คนละอย่าง รีเทนเนอร์ใช้คงตำแหน่งฟันแท้ที่เหลือหลังจัดฟัน ส่วนฟันปลอมใช้ทดแทนฟันที่หายไป ในคนที่มีทั้งฟันแท้ที่ต้องคงตำแหน่งและช่องว่างที่ต้องใส่ฟันปลอม บางครั้งต้องออกแบบให้ทำงานร่วมกันหรือปรับชิ้นใดชิ้นหนึ่ง ไม่ควรใส่สองอย่างซ้อนกันเองโดยไม่ปรึกษา เพราะแรงกดที่ไม่พอดีอาจทำให้ฟันเคลื่อนหรือเหงือกเจ็บ ควรให้ทันตแพทย์ประเมินและวางแผนให้เหมาะกับช่องปากของคุณ

หากฟันปลอมหัก แตก หรือตะขอชำรุด ไม่ควรใช้กาวติดเองหรือฝืนใส่ต่อ เพราะอาจทำให้ความแนบเสียและกดเจ็บเหงือก ให้เก็บชิ้นส่วนไว้และกลับไปพบทันตแพทย์เพื่อซ่อมหรือทำใหม่ กรณีที่มีอาการปวดรุนแรง เหงือกบวมมาก หรือมีบาดแผลในช่องปากที่ไม่ดีขึ้น ควรพบทันตแพทย์โดยเร็ว หากเป็นเหตุฉุกเฉินนอกเวลาทำการและมีอาการรุนแรง สามารถโทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือ