เด็กปวดฟัน พ่อแม่ควรทำอะไร ดูแลลูกยังไงให้ถูกวิธี

อาการปวดฟันในเด็กคือความเจ็บที่ตัวฟันหรือรอบ ๆ ฟัน ซึ่งเป็น สัญญาณเตือน ว่ามีปัญหาที่ต้องได้รับการตรวจ ไม่ใช่ตัวโรคในตัวเอง

อาการปวดฟันเกิดได้จากหลายสาเหตุ ที่พบบ่อยได้แก่ ฟันผุ ที่ลึกจนถึงโพรงประสาทฟัน เหงือกอักเสบ ฟันร้าวหรือแตก หรือการติดเชื้อที่ปลายรากฟัน อาการปวดจึงเป็นเหมือนไฟเตือนว่ามีบางอย่างในช่องปากของลูกที่ต้องได้รับการดูแล

ในเด็ก อาการนี้มักแสดงออกทางพฤติกรรมมากกว่าคำพูด เช่น ร้องไห้งอแง ไม่ยอมกิน จับแก้มบ่อย ๆ หรือตื่นกลางดึก โดยเฉพาะเด็กเล็กที่ยังบอกไม่ได้ว่าเจ็บตรงไหน พ่อแม่จึงเป็นด่านแรกที่สังเกตเห็นความผิดปกติ

ข้อมูลทางคลินิกในหน้านี้เป็นความรู้ทั่วไปเรื่องอาการปวดฟัน (ยังไม่ใช่ข้อมูลเฉพาะช่วงวัย) ปรับใช้กับเด็กแบบระมัดระวัง เพราะสาเหตุ ความรุนแรง และแนวทางรักษาที่แท้จริงต้องให้ทันตแพทย์เด็กตรวจในปากของลูกจริงเท่านั้น

อาการปวดฟันในเด็กมีได้หลากหลาย ตั้งแต่เสียวฟันเป็นพัก ๆ ไปจนถึงปวดตุบ ๆ ตลอดเวลา และมักคงอยู่จนกว่าจะได้รับการรักษาที่ต้นเหตุ

เด็กเล็กมักบอกไม่ได้ว่าเจ็บตรงไหน พ่อแม่จึงต้องอาศัยการสังเกตพฤติกรรมร่วมกับอาการในปาก การจดว่าปวดตอนไหน กระตุ้นด้วยอะไร และปวดนานแค่ไหน จะช่วยให้ทันตแพทย์หาสาเหตุได้เร็วขึ้น

การบ้วน น้ำเกลืออุ่น หลีกเลี่ยงของหวาน-ร้อน-เย็น หรือยาแก้ปวดตามฉลากช่วยบรรเทาได้ ชั่วคราวเท่านั้น ไม่ได้รักษาต้นเหตุ อาการจึงมักกลับมาจนกว่าจะพบทันตแพทย์

• ปวดหรือเสียวฟัน ตั้งแต่เป็นพัก ๆ ถึงปวดตุบ ๆ ต่อเนื่อง
• ปวดมากขึ้นเมื่อกินของหวาน ของร้อน ของเย็น หรือเวลาเคี้ยว
• มีเศษอาหารติดซอกฟันแล้วปวด
• ร้องไห้งอแง หงุดหงิดผิดปกติ (สัญญาณที่พ่อแม่มักสังเกตเห็นในเด็กเล็ก)
• ไม่ยอมกิน เคี้ยวข้างเดียว หรือหลีกเลี่ยงการเคี้ยวฝั่งที่ปวด
• ตื่นกลางดึกหรือนอนไม่หลับเพราะปวด
• เอามือจับแก้มหรือกดบริเวณที่ปวดบ่อย ๆ

การจะรู้ว่าลูกปวดฟันเพราะอะไรต้องให้ทันตแพทย์ตรวจในปากจริง เพราะอาการปวดจากฟันผุ ฟันร้าว หรือ ฝีที่ปลายรากฟัน อาจดูคล้ายกันจากภายนอก

โดยทั่วไปทันตแพทย์จะซักประวัติอาการ (ปวดตอนไหน กระตุ้นด้วยอะไร ปวดมานานเท่าไร) ตรวจดูฟันและเหงือกในปาก และอาจถ่ายภาพเอกซเรย์เพื่อหาสาเหตุที่มองไม่เห็นด้วยตา เช่น รอยผุใต้ผิวฟันหรือการติดเชื้อที่ปลายราก

หมายเหตุ: หน้านี้ยังไม่มีรายละเอียดขั้นตอนการตรวจเฉพาะของคลินิก (เช่น ชนิดฟิล์มเอกซเรย์หรือการทดสอบเฉพาะ) จึงอธิบายไว้แบบทั่วไปเท่านั้น แนวทางตรวจจริงจะระบุโดยทันตแพทย์เด็กหลังพบลูกของคุณ

1-2 วัน

ปวดเกินช่วงนี้ หรือปวดซ้ำ ควรพาไปตรวจ

หน้าบวม/ไข้

สัญญาณที่ถือว่าเร่งด่วน ควรรีบพบทันตแพทย์

โทร 1669

สายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน เมื่อมีภาวะคุกคาม

• เข้าใจผิด: ฟันน้ำนมเดี๋ยวก็หลุด ปวดก็ไม่ต้องรักษา

  ฟันน้ำนมที่ผุหรือติดเชื้ออาจลุกลามเป็นฝีและกระทบฟันแท้ที่จะขึ้นตามมา การปล่อยไว้จึงไม่ปลอดภัย ควรให้ทันตแพทย์ประเมิน

• เข้าใจผิด: ให้ยาแก้ปวดแล้วเดี๋ยวก็หายเอง

  ยาแก้ปวดช่วยบรรเทาชั่วคราวเท่านั้น อาการปวดจากฟันมักกลับมาจนกว่าจะรักษาที่ต้นเหตุ